Mahmut BAŞ

İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Zemin ve Deprem inceleme Müdürlüğü

Deprem Sonrası İstanbul Genelinde Muhtemel Hasar Durumu

İstanbul Büyükşehir Belediyesi,İstanbul'u etkileyecek bir deprem veya benzeri bir afet sonucundaki hasar veya enkazın altından insan kurtarmak için değil, enkaz altında insan kalmamasını ve maddi hasarın en az olmasını sağlamak için çaba sarf etmektedir. Bu amaçla;

İstanbul' u etkileyecek olan depremin fay boyutu tartışmalarını bir kenara bırakıp, fay(lar)ın üreteceği depremin kentimizi nasıl etkileyeceğini ve bu tehlike karşısında duruşumuzun, eylemimizin plan ve stratejilerimizin neler olması gerektiğini ortaya koymaya çalışıyoruz. Bu amaç doğrultusunda,Büyükşehir Belediyesi kent jeolojisi ve Deprem izleme projelerine ilaveten Japonya Uluslar arası İşbirliği Ajansı ( JICA ) ile ortaklaşa yürüttüğümüz Deprem Risk Analizi( Mikro bölgeleme ve Afet Önleme/Azaltma Temel Planı) çalışması sonucunda durumu bilimsel olarak teşhis etmiştir.

JICA çalışması kapsamında 4 Japon ve 10 Türk bilim adamı, 15 japon ve 8 Türk mühendis ile Dört farklı senaryo depremi esas alınarak ( Büyüklüğü 6.9, 7.4, 7.5 ve 7.7 ) mahalle bazında tüm alt ve üst yapılarda meydana gelebilecek olası hasar miktarları belirlenmiş bulunmaktadır. Buna göre; DİE 2000 yılı Bina Sayımı verileri kullanılarak:

Yaklaşık 725,000 bina, 3,040,000 hane ve yaklaşık 9.000.000 gece nüfusu'na tekabül eden durumda 7.7 veya 7.5 Büyüklüğü civarında bir deprem olursa ; 50,000 ila 60,000 civarında ağır hasarlı bina

Oluşacak,Yaklaşık BİRMİLYON kişi için kurtarma operasyonu ve 330 bin çadır gerekecektir.Tahminen 40 milyar Dolar da maddi kayıp beklenmektedir.

Yukarıda ifade edilen ve teşhis diye adlandırılan bu çalışma sonuçlarının ortaya koyduğu tablonun tedavisinin gerçekleştirilmesi için; bu çalışmadan hareketle, kentimizi depreme karşı korumanın ve deprem zararlarını en aza indirmenin yöntem, ilke ve esaslarını belirleyen bir Deprem Master Planı hazırlandı.

İstanbul için hazırlanan bu Deprem Master Planı , İstanbul'da deprem gerçeğini dikkate alarak Kentimizin depreme karşı güvenli hale getirilmesi için gerek mevcut yapı stokunun, gerekse tüm kentsel, kamusal mekanların ve altyapı tesislerinin bu kapsamda değerlendirilmesine ilaveten , İstanbul ile ilgili kısa, orta ve uzun vadede alınacak tüm tedbir, karar ve uygulamaların belirlenmesi , İstanbul'un yeniden yapılandırılmasında öncelikli stratejilerin geliştirilmesi ve gerektiğinde seçilecek pilot alanlarda yapılacak uygulamalar yanı sıra tüm tarafların hukuki, teknik, mali, sosyal ve idari açılardan görev alanlarının ve uygulama programlarının geliştirilmesi hususlarını içermektedir.

İstanbul'da deprem güvenliğinin arttırılması amacıyla yapılacak girişimler geniş vizyona sahip, çok yönlü, çok disiplinli çalışmalar gerektirmektedir.Bu nedenle dört üniversitemizin ( Boğaziçi Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi) bu projede yer alması sağlanmış olup, yirmi farklı meslek disiplini ve 100'ün üzerinde bilim adamının katıldığı ve Dünyada bu kapsamda hazırlanan İlk ve Tek Proje çalışmasıdır.Türkiye'nin bu konudaki birikimi söz konusu bu Master Plan'da yer almaktadır.

Deprem Master Planının da yer alan öneriler doğrultusunda ; Zeytinburnu ilçemizde, master planla eş zamanlı olarak bir pilot proje başlatmış olup ve bu uygulamanın sonuçları doğrultusunda İstanbul geneline yaymayı hedeflemekteyiz. Zeytinburnu Pilot Projesinde mevcut binalar tek tek incelenerek, sağlam olan binalar, güçlendirilmesi gereken binalar ve yıkılması gereken binalar tespit edilmiş bulunmaktadır.

Deprem ve genelde afet tehlikesini belirlemek ve şehrin karşı karşıya bulunduğu riski azaltmak konusunda yapılan çalışmalar aşağıda kısaca özetlenmiştir.  

Kent Jeolojisi Çalışmaları: (TESPİT)

Yetki alanımız içersindeki 27 ilçenin, imar planlarına esas 1/5000 ölçekli Jeolojik ve Yerleşime Uygunluk rapor ve haritalama çalışmaları sayısal ortamda tamamlanmıştır.  

Mikrobölgeleme ve Afet Önleme/Azaltma Temel Planı : (TEŞHİS )

Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) ile ortaklaşa yürütülen bu çalışma ile 4 farklı senaryo depremi esas alınarak mahalle bazında tüm alt ve üst yapılarda meydana gelecek hasar miktarları hesaplanmıştır.

Deprem Master Planı: (TEDAVİ)

İstanbul ile ilgili kısa, orta ve uzun vadede alınacak tüm tedbir, karar ve uygulamaların belirlenmesinin yanısıra, İstanbul'un yeniden yapılandırılmasında öncelikli stratejilerin geliştirilmesi ve tüm tarafların hukuki, teknik, mali, sosyal ve idari açılardan görev alanlarının ve icra programlarının geliştirilmesi hususlarını içermektedir. Teknik çalışmaların, İdari çalışmaların, hukuki altyapının, sosyal faaliyetlerin, mali kaynakların, eğitim çalışmalarının, risk yönetimi ve afet yönetiminin temel ilke ve esaslarının belirlenmesi bu planın içeriğini oluşturmaktadır.

Deprem İstasyonları : (TAKİP)

İstanbul'un mikro deprem aktivitesini izlemek amacıyla 14 adet Deprem İzleme ve Kayıt İstasyonu kurulmuş olup, TÜBİTAK ve Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi işbirliği ile çalışmalarımız devam etmektedir.

Deprem Kestirimleri Projesi: (TAHMİN)

TÜBİTAK işbirliği ile Marmara Bölgesinde bulunan mevcut fay güzergahları üzerine yerleştirilen 16 adet hidrolik istasyonda, kaynak sularının fiziksel ve kimyasal değişimi ile birlikte radon gazı değişimi günlük bazda izlenmekte ve olası depremlerle ilişkisi saptanmaya çalışılmaktadır.

AYRICA